Ziekteverzuim opvangen in de winter
Zo houd je je bezetting op peil
Ziekteverzuim opvangen is in de winter een ander spel dan in de zomer. Griep gaat rond, de eindejaarsdrukte loopt op, en precies als je iedereen nodig hebt komt de eerste ziekmelding binnen. De vraag is niet of dat gebeurt, maar of je er dan een plan voor hebt.
Veel organisaties lossen uitval op met de mensen die er nog wel zijn. Een dienst erbij, een pauze ingekort, even doorbijten. Dat houdt ongeveer een week stand. Daarna wreekt het zich, want de druk die je bij je vaste team neerlegt komt er weer uit in nieuwe uitval.
Het goede nieuws: winterverzuim is grotendeels voorspelbaar, en wat voorspelbaar is kun je inplannen. Hieronder de cijfers en het plan dat eruit volgt.
Hoeveel ziekteverzuim kun je deze winter verwachten?
Het CBS meet het ziekteverzuim elk kwartaal. In het eerste kwartaal van 2026 lag het op 5,8 procent, even hoog als in hetzelfde kwartaal van 2025 en duidelijk boven het langjarig gemiddelde van 5,0 procent sinds 1996. Een verzuim van 5,8 procent betekent dat van elke duizend te werken dagen er 58 verloren gaan door ziekte.
Dat het eerste kwartaal bovenaan staat, is geen toeval. Het CBS wijst zelf op het seizoenseffect: in de winter wordt er meer verzuimd dan in de zomer. Wat je in januari en februari ziet is de piek, en de opbouw ernaartoe begint nu.
Hoeveel je kunt verwachten, hangt af van je branche en je omvang. In de gezondheids- en welzijnszorg lag het verzuim in het eerste kwartaal van 2026 op 8,2 procent, in de industrie op 6,7 procent, in vervoer en opslag op 6,6 procent, in de handel op 5,2 procent en in de horeca op 3,7 procent. Bedrijven tot tien werknemers kwamen uit op 2,8 procent, met tien tot honderd werknemers op 5,0 procent, en met honderd of meer op 6,8 procent.
Bij een team van veertig mensen rond het landelijke gemiddelde van 5,8% zijn er op een doorsnee winterdag ruim twee mensen niet aan het werk. Niet als uitzondering, maar als vaste waarde waar je bezetting op gebouwd hoort te zijn.
Waarom loopt het verzuim juist in de winter op?
De grootste oorzaak is weinig verrassend. Van de werknemers die in 2025 verzuimden, noemde 55 procent griep, verkoudheid of een andere virusinfectie als belangrijkste reden voor hun meest recente verzuim. Uitval die kort duurt, zich slecht laat plannen en zich snel door een afdeling verspreidt.
Minder zichtbaar, maar voor jou belangrijker, is wat er daarna gebeurt. In hetzelfde onderzoek geeft 23 procent van de verzuimende werknemers aan dat hun afwezigheid geheel of gedeeltelijk door het werk kwam. Binnen dat werkgerelateerde verzuim is de werkdruk de meest genoemde oorzaak (28 procent), gevolgd door besmetting op de werkvloer (14 procent).
Daar zit de kern. Vang je griepuitval op door je overgebleven mensen zwaarder te belasten, dan verhoog je precies de factor die het volgende verzuimgeval veroorzaakt. Een rooster dat alleen rondkomt als iedereen gezond is, is in de winter geen rooster maar een gok.
Wat kost een zieke medewerker je eigenlijk?
Knip die rekening in twee delen. Het eerste deel ligt wettelijk vast. Je betaalt een zieke werknemer minimaal 70 procent van het brutoloon door, maximaal twee jaar, oftewel 104 weken. In het eerste ziektejaar vul je aan tot het minimumloon als het loon daaronder zakt, en je betaalt pensioenpremie en vakantiegeld door. In veel cao's is bovendien afgesproken dat je dat eerste jaar 100 procent doorbetaalt.
Het tweede deel staat op geen enkele loonstrook: de overuren van de collega's die het opvangen, de levertijd die uitloopt, de order die je niet aanneemt, en het verloop onder de mensen die het keer op keer opvingen.
Het loon van een zieke medewerker loopt hoe dan ook door. De enige vraag die jij nog beantwoordt, is of je daar vervanging bij organiseert of je productie laat zakken.
In vijf stappen klaar voor het winterverzuim
Reken het verzuimpercentage uit
Zet je verzuimpercentage van vorig jaar voor januari en februari om in feitelijke uren. Zo weet jij precies over hoeveel uur vervanging het gaat.
Bepaal per functie de taken
Leg de werkinstructie vast
Regel je flexibele schil
Regel je flexibele schil voordat je hem nodig hebt, want in januari zoekt iedereen in jouw branche tegelijk en dan ben je te laat.
Maak afspraken met je uitzendpartner
Spreek met je uitzendpartner af hoe snel je opschaalt bij een ziekmelding, zodat een enkel telefoontje volstaat op het moment dat het misgaat.
Wat levert een flexibele schil van werkstudenten op bij uitval?
Werkstudenten zijn hier een logische oplossing, om een reden die vaak over het hoofd wordt gezien: beschikbaarheid. Recruit a Student heeft meer dan 25.000 actieve studenten in de pool, en in de praktijk is een geschikte kandidaat vaak binnen enkele dagen gevonden. Bij spoed is dat regelmatig binnen 24 uur.
Daar komt bij dat wij het volledige werkgeverschap overnemen. Contracten, verloning, verzekeringen en administratie lopen via ons, in een alles-in uurtarief. Je schaalt op zonder dat je eigen HR en salarisadministratie meeschalen, en je zit nergens aan vast zodra de griepgolf voorbij is.
Wij bewegen bovendien mee met tentamens en roosters, en we werken landelijk, met vestigingen in onder meer Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven, Tilburg, Den Bosch, Breda en Leeuwarden. Recruit a Student is sinds 1999 de specialist in het koppelen van werkstudenten aan werkgevers, en dat merk je juist als het snel moet. De student die je in januari inzet om een gat te dichten, kent in maart je processen en je klanten. De goede student van vandaag is je vaste kracht van morgen.
Plan je vervanging voordat de eerste ziekmelding komt
Ziekteverzuim opvangen begint niet bij de eerste ziekmelding, maar bij de planning die je nu maakt. Winteruitval is voorspelbaar en een groot deel van de kosten ligt al vast. Wat je wel in de hand hebt, is of je vaste team de klap opvangt of dat er vervanging klaarstaat.
Wil je weten hoe een flexibele schil van werkstudenten er voor jouw organisatie uitziet?
Hét talent van morgen, vandaag in huis!